PSV

Materiaalman Jan Formannoy van PSV over het belang van goede wasautomaten:

Een fraai uitgevoerde sliding van Kevin Hofland voorkomt een uitbraak van de tegenpartij. Keeper Waterreus trapt uit en vindt Van Bommel. Dan legt Van Nistelrooy met een onnavolgbare beweging zijn opponent in de luren… en scoort! Het publiek veert op, juicht, zingt en feest.

PSV gaat lekker. De in rood-wit gehulde helden van de club stellen hun fans dit jaar maar zelden teleur. De landstitel lijkt binnen handbereik en ook op de Amstelcup zijn de kansen nog niet verkeken. Alle reden tot tevredenheid dus. Zo ook bij materiaalman Jan Formannoy. Maar wanneer de spelers na een gewonnen strijd zich tevreden op de massagetafel uitstrekken en de fans zingend huiswaarts keren, begint voor hem en zijn medewerkers het echte werk. Het vuile spelersgoed moet worden verzameld en vaak nog voor de dag verstreken is, staat de eerste wasmachine al te draaien.

Het trainingscomplex De Herdgang is voor Jan Formannoy zijn tweede huis. Met werkweken van zeventig, soms wel tachtig uur brengt hij hier de meeste tijd door. Als materiaalman is Formannoy verantwoordelijk voor al het materiaal van de PSV-spelers: shirts, schoenen, handdoeken, ballen, noem maar op. "Maar ook zoiets als de inkoop van scheerschuim en shampoo hoort bij mijn takenpakket."

Bij iedere wedstrijd is Jan Formannoy van de partij. Drie uur voor de aanvang van de wedstrijd is hij al ter plaatse. Hij vertelt: "Ik kan dan in alle rust de spullen klaarleggen en controleren. Mocht ik iets missen, dan is er nog gelegenheid om dat in orde te brengen." Wanneer de spelers in de kleedkamer komen, zijn zij ervan verzekerd dat al het materiaal in orde is. Per speler ligt er een keurig pakket klaar met alles wat hij nodig heeft. Van ondergoed tot warming-up-pak. En daar komt nog best wat bij kijken. Want terwijl de ene speler iedere wedstrijd met nieuwe sokken wil spelen, zweert een ander juist bij een gebruikt paar. En ofschoon alles uiterst zorgvuldig gewassen wordt, geven de spelers wel de voorkeur aan hun eigen ondergoed. Dus zijn deze kledingstukken genummerd. Dan zijn er nog de wedstrijdtenues. Wanneer het uit- en wanneer het thuisshirt? Soms lijkt het uitshirt te veel op het thuistenue van de tegenstander. Maar Formannoy weet dat lang niet alle scheidsrechters daar dezelfde mening over hebben. "Dus nemen we in veel gevallen zowel het uit- als thuisshirt mee. Ik ben daar ooit eens mee in de mist gegaan en dat zal me geen tweede keer gebeuren", bezweert hij.

Rust in de kleedkamer

Jan Formannoy is sinds vier jaar actief als materiaalman bij PSV. De voetbalwereld is hem zeer vertrouwd. Hij stond immers jarenlang onder de lat bij NEC, Sparta, Willem II en Feyenoord. De vraag of hij in deze functie profiteert van zijn eigen ervaringen als profvoetballer, beantwoordt hij bevestigend. Hij licht toe: "Ik weet wat er in die jongens omgaat. Zoiets als die sokken, nieuw of gebruikt, daarvan kan een ander denken 'ach, wat een onzin'. Maar ik weet welke rol dit soort bijgeloof bij voetballers speelt. Daarom ga ik daar heel zorgvuldig en serieus mee om. Ik weet ook dat de spelers voor een wedstrijd behoefte hebben aan rust in de kleedkamer. Daarom zorg ik dus dat alles ruim op tijd klaarligt en dat ik niet nog heen en weer hoef te rennen met allerlei spullen. Wanneer de spelers in de kleedkamer komen, ga ik een beetje achteraf staan. Ik loop ze niet in de weg, maar hebben ze wat te vragen, dan weten ze me te vinden. Dat zijn allemaal dingen die je meeneemt vanuit je eigen voetbalverleden."

Ballen in wasmachine

In de materiaalruimte op De Herdgang staan twee wasmachines en twee wasdrogers opgesteld. Toen Formannoy hier begon, zag het er nog heel anders uit. "Tot twee jaar geleden wasten we hier gewoon met huishoudmachines. Daar gaat natuurlijk veel minder in en bovendien duurt een wasprogramma met een gewone machine veel langer. We stonden hier regelmatig om elf uur 's avonds nog te wassen."

In 1999 plaatste Electrolux professionele was- en droogautomaten bij de Nederlandse topclub. Een verademing, volgens Formannoy. "Op de eerste plaats omdat we nu veel sneller kunnen werken. In zo'n veertig minuten is de was gedaan. Bovendien kunnen we meer tegelijk wassen. Deze machines hebben ontzettend veel mogelijkheden. Al die mogelijkheden hebben een code. Zwaar bevuilde kleding? Je drukt op de juiste code en klaar. Zelfs de zeep wordt automatisch toegediend."

Chris Teurlincx werkt mee in de wasserij van PSV. Zij somt op wat er zoal de machines ingaat: "Natuurlijk de broekjes en shirtjes, maar ook warming-up-pakken, regenjacks, dikke jassen, handdoeken, overtrekken van de massagetafels, kleding van de medische staf, scheenbeschermers en loopschoenen." De ballen werden tot op heden nog met de hand schoon geborsteld, maar wanneer Chris en Jan ontdekken dat ook die in de machine kunnen, zijn ze meteen verkocht. "Als ze maar niet krimpen van een vijfje naar een viertje", lacht Chris Teurlincx. Jan waarschuwt bovendien: "Laat de jeugd het maar niet horen. Want die gebruiken rustig honderd ballen bij een training. Krijgen we straks nog meer werk!"

Eigen computerprogramma

Chris Teurlincx en Jan Formannoy wassen voor maar liefst vijftien elftallen: negen jeugdelftallen, vier amateurelftallen en het eerste en tweede elftal van PSV. Dat betekent bijvoorbeeld op maandag bijna driehonderd kilo wasgoed. Vaak maken de machines daarom al op zondagavond een eerste draai. Anders is het bijna niet op één dag te behappen.
Ook op andere dagen draait de apparatuur op volle toeren. "Er wordt iedere dag getraind of gespeeld, dus hebben we altijd was", legt Teurlincx uit. Het is daarom voor de materiaalman en -vrouw een geruststelling dat de Electrolux was- en droogautomaten probleemloos draaien. Jan Formannoy: "Het is echt ongelooflijk goed spul. We hebben er nooit problemen mee."

Wanneer de kleding weer schoon en droog is, wordt het opgevouwen en opgeborgen op rekken in het magazijn. Maar daarmee zit het werk er voor Formannoy nog niet op. Hij moet er immers ook voor zorgen dat de voorraad op peil blijft. Daarvoor ontwikkelde de oud-doelman zelf een computerprogramma. "Die computer is een beetje een hobby van me", verklaart hij. "En zo heb ik het nuttige met het aangename verenigd. Ik heb nu een programma waarmee ik per speler kan bijhouden welke spullen hij heeft. Zo kan ik ook gemakkelijk zien wanneer ik spullen moet bestellen." Eenmaal geroken aan het programmeursvak, besloot Formannoy verder te gaan. Zo ontwikkelde hij een computerprogramma voor het scouten van spelers. Een programma dat inmiddels niet alleen bij PSV, maar ook bij NAC en Feyenoord wordt gebruikt.

Op het veld presteren

De functie van materiaalman is een belangrijke en verantwoordelijke job. Formannoy formuleert dat zo: "Zonder goed materiaal en goed beheer van dat materiaal ligt een club binnen een week op z'n billen. Wij zijn een topclub en dat moeten we ook uitstralen. Door goed te voetballen, maar ook door ons altijd netjes te presenteren." Of spelers daarvan doordrongen zijn, weet de materiaalman niet. "Maar dat vind ik ook niet zo belangrijk. Spelers moeten zich niet druk maken over hun kleding of hun schoenen. Zij moeten op het veld presteren. Wij juist in het traject daarvoor." Formannoy vindt het wel jammer dat de fysieke afstand tussen de kleedkamers en de materiaalruimte op De Herdgang zo groot is. "Daardoor zijn we veel tijd kwijt aan het vervoer van spullen en de spelers lopen minder snel hier even binnen. Hoewel, als het nodig is weten ze me allemaal wel te vinden. Niet alleen voor een nieuw paar schoenen, maar ook als er wat is met hun auto of pc. Of dat ook bij m'n taak hoort? Weet ik niet. Maar ik doe het graag!"